Artykuł z sierpniowego numeru "Świata Problemów"
   o ogólnopolskim Projekcie realizowanym od 2010 r.

   Autor - Włodzimierz Ziółkowski
   Skarbnik Krajowej Rady

WSPÓLNIE ZNACZY LEPIEJ
Projekt realizowany przez Krajową Radę Związków i Stowarzyszeń Abstynenckich.
 

Zadania organizacji pozarządowych, a przede wszystkim ich cele są realizowane przez ludzi.
To oni projektują i wykorzystują technologie, tworzą i rozwijają stowarzyszenia, uczestniczą w ich życiu. Od tego kim są członkowie i wolontariusze organizacji, co robią, jak działają, zależy byt i rozwój III sektora.

Skąd pomysł na ten Projekt?
By odpowiedzieć na to pytanie trzeba sięgnąć pamięcią do roku 2009, w którym nastąpiło połączenie 2 działających wówczas Polskich Rad i powstanie jednej - Krajowej Rady Związków i Stowarzyszeń Abstynenckich. Utworzyło ją 10 Związków i Stowarzyszeń Regionalnych, a jej Przewodniczącym został Sylwester Staniszewski. To on, mając wieloletnie doświadczenie w pracy zarówno w stowarzyszeniach abstynenckich, jak i w kierowaniu Związkiem Województwa Łódzkiego przedstawił wizję rozwoju organizacji trzeźwościowych w Polsce, nakreślił cele stojące przed nowocześnie funkcjonującym sektorem pozarządowym działającym w sferze uzależnień od alkoholu.

Na spotkaniach Zarządu KRZiSA i Prezesów Związków określono najważniejsze potrzeby stowarzyszeń członkowskich, omówiono trudności napotykane przez liderów naszego ruchu działających w klubach abstynenckich.
Mimo różnic regionalnych związanych z lokalnymi tradycjami, wynikało z nich bezpośrednio, że największym problemem dla naszego środowiska w dobie konkurencyjności i specjalizacji NGO jest:

• zbyt mała ilość dobrze wyszkolonych wolontariuszy umiejących nowatorsko realizować zmieniającą się szeroko pojętą politykę społeczną regionów i państwa,

• brak lub znikome wykorzystanie nowoczesnych technologii w działaniach samopomocowych skierowanych do rodzin z problemem alkoholowym,

• zaniechanie własnego rozwoju, nieumiejętne wykorzystanie talentów i energii zespołu wolontariuszy w długofalowej pracy na rzecz osób uzależnionych,

• zbyt wolny przepływ informacji, ograniczanie wymiany doświadczeń i „dobrych praktyk” między stowarzyszeniami

Zaistniała konieczność organizacji ogólnopolskiego programu szkoleń, które z jednej strony zapewniłyby rozwój własnej kadry, a z drugiej przywróciły prawdziwą rolę klubów abstynenckich, jaką jest pomoc osobom uzależnionym i ich rodzinom oraz wsparcie w procesie trzeźwienia.
Utworzono Biuro Projektów Krajowej Rady, rozpoczęto poszukiwania źródeł finansowania naszego programu. Wykorzystaliśmy doświadczeniach Związków, organizujących szkolenia dofinansowane z instytucji samorządów wojewódzkich. Sięgnęliśmy również do doświadczeń poprzedniej Polskiej Rady z siedzibą w Skierniewicach, która zrealizowała podobne zadania dofinansowane przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Tak skonstruowana koncepcja zabezpieczenia potrzeb środowiska abstynenckiego okazała się słuszna i przyniosła efekty już w pierwszym roku funkcjonowania Krajowej Rady Związków i Stowarzyszeń Abstynenckich.
W 2010 roku nasz Projekt złożony w ramach konkursu Programu Operacyjnego Funduszu Inicjatyw Obywatelskich został bardzo wysoko oceniony przez ekspertów FIO i uplasował się na 18 miejscu wśród wniosków dofinansowanych.
Odzew organizacji był natychmiastowy. W wielu regionach zgłoszeń chęci udziału w projekcie było tak dużo, że utworzono „swoistą kolejkę” uczestnictwa w szkoleniach. Obecna edycja Programu WSPÓLNIE ZNACZY LEPIEJ jest kontynuacją zadań z roku ubiegłego.

Misją naszego Projektu jest wzmocnienie procesu samoregulacji organizacji abstynenckich w Polsce.
Chcemy podnieść jakość działań stowarzyszeń, zwiększyć ich profesjonalizm i rzetelność, wyrównać do wysokiego standardu, oferowane przez nie usługi, a tym samym polepszyć świadczoną pomoc i wsparcie dla rodzin z problemem alkoholowym.
Nie chcemy przy tym nikomu narzucać z góry określonych metod pracy. Samoregulacja charakteryzuje się tym, że organizacje respektują zasady, które wspólnie wypracowały i dobrowolnie zaakceptowały.

W tym aspekcie szczególnego znaczenia nabiera współdziałanie i partnerstwo. Umożliwia mianowicie, zbudowanie właściwej tożsamości zarówno Związków, jak i Krajowej Rady, opartej na wzajemnym zaufaniu i wspólnych przekonaniach należących do nich organizacji.
Opisane cele pokrywają się z głównymi planami działania Krajowej Rady, której Zarząd został zobowiązany do podjęcia procesu konsolidacji i integracji ruchu abstynenckiego w Polsce.

Co zamierzamy zrobić w ramach Projektu?
Projekt nasz jest realizowany równolegle w 5 województwach (regionalny cykl szkoleniowy). W każdym regionie bierze udział w jednakowych tematycznie warsztatach 20 osób z 10 stowarzyszeń.

Cele Projektu realizujemy działając w 2 podstawowych obszarach:

SFERA I - szkolenia/warsztaty.
Stowarzyszenia abstynenckie ze względu na specyfikę swoich beneficjentów, opierają własną pracę głównie na działaniach samopomocowych wolontariuszy. Realizacja tych zadań wymaga specjalistycznej wiedzy i dobrze rozwiniętych umiejętności liderów i członków organizacji. Zakres usług jakie świadczą nasze stowarzyszenia (współpraca z ośrodkami lecznictwa odwykowego, rehabilitacja społeczno-zawodowa, praca z dziećmi i młodzieżą) wymaga od nich konkurencyjności, nowoczesnego zarządzania, atrakcyjnej promocji. Branżowy III Sektor, jakimi są organizacje trzeźwościowe, potrzebuje wciąż nowych rozwiązaniach i form pracy, alternatywnych do nałogowych i patologicznych zachowań osób czynnie pijących.
Przeprowadzimy 5 cykli szkoleniowych podnoszących umiejętności członków organizacji, zwiększających kapitał ludzki stowarzyszeń, polepszających skuteczność pomocy dla rodzin marginalizowanych. Będą to zajęcia realizujące tematykę:
► Pierwszy kontakt z osobą uzależnioną, skuteczna motywacja do podjęcia leczenia
► Prawno-finansowe aspekty funkcjonowania nowoczesnej organizacji
► Nowoczesne technologie w nowoczesnych organizacjach
► wykorzystanie elementów ekonomii społecznej w rehabilitacji społeczno-zawodowej osób z problemem alkoholowym
► Jestem spełnionym wolontariuszem, wewnętrzne i zewnętrzne korzyści oraz zasady wzajemności w pracy wolontarystycznej.
Szkolenia są prowadzone równolegle w 5 województwach, merytorycznie na tym samym poziomie. Planujemy również zorganizować wspólnie z PARPA Konferencję Szkoleniową dla liderów/przedstawicieli organizacji abstynenckich.

SFERA II – informacja/doradztwo.
Od roku 2010 istnieje internetowy serwis Krajowej Rady, funkcjonujący pod adresem www.krajowarada.pl. Chcemy, by obok serwisu NGO był drugim, podstawowym źródłem informacji dla stowarzyszeń abstynenckich.
Można zadać pytanie po co kolejne strony internetowe?
Wyjaśnienie jest proste, wynikające ze specyfiki grupy społecznej, którą zajmują się nasze organizacje.
Po pierwsze - uzależnienie od alkoholu jest chorobą nadal trudno akceptowalną społecznie, obciążoną stereotypami o jej przebiegu i skutkach. Wolontariuszom pomagającym rodzinom z problemem alkoholowym potrzebne jest wsparcie, podanie konkretnych rozwiązań przydatnych w pracy z osobami wychodzącymi z uzależnienia. Inne serwisy dla NGO podając informacje ogólne, nie mogą sprostać naszym potrzebom. Jednocześnie serwisy specjalistyczne przeznaczone są dla profesjonalistów (lekarzy, psychologów). Na naszych stronach zamieszczamy newsy dla członów stowarzyszeń, informacje o szkoleniach dla wolontariuszy, wiadomości o ogłaszanych konkursach dla NGO. Inne stowarzyszenia dzielą się doświadczeniami stosowanymi w ich regionie.
Po drugie – nadmierne lub nałogowe picie powoduje straty i konsekwencje odczuwane przez całe rodziny. Członkowie rodzin szukają konkretnych źródeł informacji o możliwości pomocy uzależnionemu, a po jego terapii potrzebują wzorców by zachował abstynencję, dalej się rozwijał. Brak jest w Internecie skupionych w jednym miejscu danych kontaktowych stowarzyszeń trzeźwościowych, chronologicznej informacji o akcjach ruchu abstynenckiego. Niezrozumienie społeczne tych problemów często powoduje wstyd i skrepowanie, niechęć osobistego szukania pomocy. Poprzez nasz Internetowy Serwis osoby z kręgu alkoholika mogą poczuć anonimowość wyboru klubu abstynenckiego, gdzie uzyskają pierwsze informacje i wsparcie, mogą uczestniczyć we wspólnych imprezach abstynenckich. Na naszych stronach znajduje się kalendarz imprez trzeźwościowych oraz galeria fotograficzna promująca uroczystości abstynenckie. Udostępniamy bazę adresową stowarzyszeń wraz dniami i godzinami ich otwarcia.
Po trzecie – na istniejące obecnie 10 związków tylko 3 posiadają własną stronę internetową. W 2011 roku realizując nasz Projekt utworzymy serwisy internetowe dla kolejnych 2 organizacji regionalnych. Strony zostaną bezpłatnie zaprojektowane i założone na domenie Krajowej Rady, a następnie oddane w użytkowanie Związkom Wojewódzkim. W przyszłości chcemy, by każdy związek członkowski posiadał własny serwis internetowy.

Rozszerzeniem tych działań jest utworzony Punkt Konsultacyjno-Doradczy, w którym pracuje specjalista prawa i organizacji pomocy społecznej z wieloletnim doświadczeniem w zarządzaniu organizacjami pozarządowymi. Wspomagany jest w zależności od potrzeb przez wykwalifikowaną kadrę w zakresie profilaktyki alkoholowej, księgowości i finansów, nowoczesnych elektronicznych technologii.

Ostatnim zadaniem będą spotkania regionalne kończące Program, które odbędą się w każdym Związku uczestniczącym w Projekcie. Tradycją stowarzyszeń trzeźwościowych jest organizowanie uroczystych wigilii abstynenckich zarówno dla członków, jak również sympatyków ruchu trzeźwościowego. W spotkaniach tych uczestniczą przedstawiciele lokalnych władz, instytucji, innych organizacji pozarządowych. Chcemy by spotkania kończące nasz Program były połączone z tradycją wigilijną. Pozwoli to na zaprezentowanie osiągniętych rezultatów Projektu lokalnemu społeczeństwu, zwiększy rangę uczestniczących stowarzyszeń, da dodatkową motywację wolontariuszom. Na spotkaniach zamykających zostaną rozdane dyplomy ukończenia szkoleń. W formie dyskusji zostanie podsumowany przebieg Programu, osiągnięte cele. Uczestnicy zaplanują dalsze wspólne działania.

Do kogo jest adresowany nasz Projekt?
Stowarzyszenia abstynenckie swoją działalność opierają w głównej mierze na pracy wolontariuszy - osobach, które pokonują własne uzależnienie, zmieniają pozytywnie swoje życie oraz członkach ich rodzin, którzy wychodzą z kręgu współuzależnienia i aktywnie włączają się w życie społeczne. Pomagając innym stają się lokalnymi liderami organizacji pozarządowych, animatorami zdrowego i aktywnego stylu życia. Wykorzystując swoje dotychczas ukryte zdolności, w pełni włączają się w działalność społeczną, a chęć dokonywania zmian stawiają ich w czołówce najbardziej aktywnych osób w swoich środowiskach.
Uczestnicy projektu to osoby najbardziej zaangażowane w pracę stowarzyszeń, pomagający bezpośrednio grupie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, a jednocześnie sami do niedawna należący do tej grupy, o kilkuletniej abstynencji, mający ukończony własny program rozwoju. Są wśród nich zarówno osoby działające w ruchu samopomocowym, jak również członkowie zarządów, mający bezpośredni wpływ na proces kierowania organizacją, planowania jej działań.
Grupą docelową Projektu jest 100 liderów i wolontariuszy z 50 organizacji abstynenckich z województw: Pomorskiego, Łódzkiego, Mazowieckiego, Śląskiego i Świętokrzyskiego. Do projektu zaprosiliśmy również organizacje z województw ościennych, poszerzając skalę oddziaływania Programu „Wspólnie znaczy Lepiej”.
Organizacje, mając najlepsze rozeznanie, same zarekomendowały uczestników, a listę chętnych zweryfikowały Związki Wojewódzkie, które sprawują również opiekę organizacyjną nad cyklem szkoleniowym. Na szczególną uwagę zasługuje tutaj zwiększająca się corocznie rola związków członkowskich Krajowej Rady, które obecnie w głównej mierze wzięły na siebie przeprowadzenie rekrutacji i sprawy organizacyjne związane z realizacją poszczególnych zadań w regionach.

Czy można zrobić więcej?
Oczywiście, że tak. Moim zamysłem przy pisaniu Projektu była jego elastyczność i możliwość bieżącej ewaluacji. Projekt jest skierowany do znacznego obszaru Polski. Umożliwia z jednej strony ujednoliconą standaryzację osiągniętych celów, a z drugiej wykorzystując aktywność samych uczestników gwarantuje zachowanie tradycji regionalnych. Stowarzyszenia abstynenckie maja olbrzymie doświadczenie i potencjał do wykorzystania w zmieniającej się obecnie rzeczywistości. Trudność polega na wiarygodnym i nowoczesnym zaprezentowaniu swoich możliwości instytucjom wspierającym sektor pozarządowy.
Mając kilkuletnie doświadczenie w pozyskiwaniu funduszu dla organizacji pozarządowych, starałem się by nasz Projekt był innowacyjny nie tylko w metodzie realizacji poszczególnych zadań ale przede wszystkim nowatorski w sposobie myślenia o osobach uzależnionych.

W realizacje Projektu zaangażowały się wszystkie Związki Wojewódzkie, a ich Zarządy aktywnie wspierają realizatorów programu. Koordynatorem Projektu jest Przewodniczący Krajowej Rady – Sylwester Staniszewski.

Zapraszamy na strony Projektu w naszym serwisie internetowym.